Fascia, wat is dat?

In de lessen heb ik het vaak over fascia en waarom het belangrijk is dat je er goed voor zorgt. Daarom wilde ik hier nog even uitweiden over wat het nou is en wat je kan doen om het te onderhouden.

Een levend netwerk in je lichaam

Fascia is een netwerk van bindweefsel dat door je hele lichaam zit. Het verbindt alles met elkaar, van spier tot bot en van huid tot orgaan. Zie het voor je als een 3D spinnenweb dat ervoor zorgt dat je lichaam kan functioneren. Het geeft structuur, stevigheid, elasticiteit en bescherming. In dit web zitten onder andere zenuwuiteinden, lymfeklieren en bloedvaten.

Fascia past zich voortdurend aan

Het mooie van fascia is dat het constant wordt aangemaakt, alsof er een spinnetje doorheen loopt dat het web steeds aanpast. Wanneer je vaak een bepaalde positie aanneemt zal de fascia zich zo vormen dat dit een comfortabele houding wordt. Dit merk je vaak 's ochtends. Tijdens de nacht maakt je lichaam nieuwe fascia verbindingen en wanneer je je 's morgens uitstrekt verbreek je die weer, wanneer je dit niet doet voel je je stijf. De stroperigheid van fascia kan ook veranderen. Wanneer je bijvoorbeeld vaak springt zal de fascia zich aanpassen zodat de klap makkelijker op te vangen is en je makkelijker kan terugveren.

Hoe stagnatie ontstaat

Dat brengt ons bij wat we met deze informatie kunnen. Elke oorzaak van klachten komt voort uit een vorm van stagnatie, dat wil zeggen dat de natuurlijke loop der dingen wordt geforceerd om te stoppen.

Een heel simpel voorbeeld is dat je bijvoorbeeld acht uur per dag in een stoel zit, of voor een lange tijd je hoofd buigt om op je telefoon te kijken of in een boek te lezen. Je fascia zal nieuwe verbindingen maken en zich zo aanpassen dat dit een fijne houding voor je wordt.

Het kost namelijk veel kracht om je hoofd van gemiddeld vijf kilogram te moeten tillen, omdat hij steeds minder steunt op je ruggengraat. Wanneer je hier niks aan doet zal het web blijven groeien en steeds meer in de knoop raken.

Wanneer het in de knoop raakt of te dicht wordt heb je een grotere kans dat vloeistoffen niet meer naar deze plekken kunnen worden vervoerd en dat je zenuwen hun signalen niet meer naar je brein kunnen sturen. Langzaam komt er een verstopping, de fascia wordt harder en je lichaam kan zijn werk niet meer doen op deze plekken.

Gebruik het of verlies het

Een andere vorm van stagnatie is ouder worden, maar niet op de manier die je denkt. Onze maatschappij vindt het gek als je op straat een radslag maakt, in bomen klimt, op blote voeten loopt, danst in het bos en ga zo maar door.

Alle dingen die ons als kind natuurlijk afgingen, worden ineens raar gevonden wanneer je ouder wordt en ondertussen klagen we dat ons lichaam meer pijn doet, dat "kracht" afneemt en dat we ons niet meer vrij voelen in ons lichaam.

Wat je niet gebruikt gaat weg. Gebruik het of verlies het. Niet alleen in je hoofd maar ook in je lichaam. Het is heel simpel, om je jong te voelen moet je je jong gedragen. Je fascia blijft goed gehydrateerd, behoudt zijn correcte stroperigheid en elasticiteit. Bedenk hierbij ook zeker dat fascia je niet alleen kan ondersteunen, maar ook kan tegenwerken. Daardoor worden bewegingen moeilijker en kan je je dus zwakker voelen.

Herstel kost tijd

Natuurlijk ben ik niet van gisteren en snap ik dat je niet meteen de eerste boom in kan klimmen, dit soort dingen kosten tijd. Om alleen al je fascia te ontknopen kan 3 maanden tot 2 jaar duren, mits je er drie keer per week er aan werkt. Er is geen sluiproute of magische pil om je beter te gaan voelen. Het kost tijd, werk en geduld.

Sport en balans

De volgende vorm van stagnatie kan ontstaan door repetitieve beweging. Denk hierbij aan sportscholen, maar ook aan sporten zoals hardlopen, wielrennen of roeien. Hiermee train je vaak bepaalde spiergroepen en bewegingspatronen steeds opnieuw.

Veel van deze bewegingen zijn rechtlijnig en vinden vooral plaats in één of twee dimensies. Het lichaam wordt sterk in specifieke richtingen, maar andere spieren en bewegingsmogelijkheden krijgen minder aandacht. Vooral de kleinere spiergroepen blijven hierdoor soms achter, terwijl juist die spieren belangrijk zijn voor stabiliteit, controle en mobiliteit.

Ook de fascia wordt hierdoor vaak maar gedeeltelijk belast en bewogen. Het lichaam raakt gewend aan vaste patronen en kan daardoor stijver of minder vrij gaan aanvoelen. Hierbij zeg ik niet dat dit slecht is voor je. Beweging is altijd beter dan niet bewegen. Het enige wat ik wil aangeven is dat het lichaam behoefte heeft aan variatie. Wanneer één vorm van beweging overheerst, ontstaat er sneller onbalans.

Yin Yoga beweegt in veel opzichten juist de andere kant op. Waar krachttraining het lichaam meer aanspant en verstevigt, richt Yin Yoga zich meer op ontspanning, rek en ruimte in de fascia. Ook dat kan ontzettend waardevol zijn. Maar wanneer er alleen maar wordt gewerkt aan soepelheid en nauwelijks aan kracht of ondersteuning, kan het lichaam uiteindelijk stabiliteit missen.

Hetzelfde geldt voor Qigong. In de reguliere lessen werken we weinig aan conditie of het trainen van het hart. Daarom geloof ik niet dat één enkele bewegingsvorm de complete oplossing is.



Het lichaam houdt van afwisseling. Van kracht en ontspanning. Van stabiliteit en vrijheid. Zorg dus dat je niet alleen doet waar je goed in bent of wat je leuk vindt. Vaak zijn juist de dingen die we vermijden het belangrijkst voor onze groei.

Natuurlijk bewegen

Het is dus best lastig om je fascia te onderhouden, maar wanneer je simpelweg beweegt en vooral op de manieren die je terugziet in de natuur of kinderen, dan ben je al op de goede weg.

Vergeet het idee dat je altijd een perfecte houding moet hebben en altijd rechtop moet lopen. Het is belangrijk om je comfortabel te voelen in alle bewegingen die je doet.

Wat Taöistische Qigong kan betekenen

De Taöistische Qigong die ik geef is binnen WTQ (White Tiger Qigong) ontwikkeld om meer balans in het lichaam terug te brengen. Je lichaam zo opbouwen dat je mobiliteit groter wordt en tegelijk wordt ondersteund door het sterker maken van de omliggende spieren. 

We wringen de fascia uit en laten het weer verse vloeistof absorberen. Niet alleen rond de spieren, maar ook rond de organen, botten en zenuwen. We brengen elasticiteit terug en gaan zo "veroudering" tegen, want wees nou eerlijk: het gaat niet om je leeftijd, het gaat erom hoe vrij je je in je lichaam voelt.

Je lichaam is de basis van alles. Het beïnvloedt je ademhaling, je gedachten en je emoties.

Nieuwsgierig geworden?

Ben je benieuwd wat Qigong voor je kan doen of heb je vragen over dit onderwerp? Laat het me weten, ook als je niet naar de lessen wil, durft of kan komen.